Quả dư thừa (trái dư) có độc tính chết người dược sử dụng làm thuốc thế nào?


  • Tên khác: Cây dư thừa còn được gọi là trái dư, cà vú bò, cà vú, trái đầu bò…
  • danh pháp khoa học: Solanum mammosum, thuộc họ Cà: Solanaceae (1).
  • Bộ phận sử dụng: Không ăn được.
  • Tính vị: có độc không sử dụng để ăn, chỉ sử dụng ngoài da.
  • Công dụng chính: Quả sử dụng ngoài da để sát khuẩn, giảm đau, tiêu viêm, tan máu bầm, viêm hạch bạch huyết và mọc mụn ở nách, sử dụng nước ép quả làm chất tẩy, đuổi côn trùng (2) (4) (5).

Khoảng ba bốn năm trở lại đây, năm nào nhà tôi cũng được hàng xóm tặng cho năm bảy trái dư (quả dư thừa) chưng Tết. Ai cũng hy vọng rằng năm mới sẽ dư dả và có thể đem cái dư đó chia cho người khác, người nhận cũng được dư lây.

Trái dư nhỏ hơn nắm tay, có vỏ vàng đậm và bóng bẩy, nhìn như một trái cây bằng nhựa. Hơn nữa, ngay ở cuống trái có dư ra năm múi thịt nhìn tương đối đẹp, vì vậy khi đem chưng Tết cùng mãng cầu và xoài nữa thì “hết sẩy” (vì “cầu dư xài” mà!). Chưa kể, trái này còn chưng được rất lâu (chưng qua Tết tới năm bảy ngày, thậm chí tới mười ngày vẫn còn thấy đẹp). Thế nhưng, chỉ tiếc một điều là quả này không ăn được và ai cũng biết rằng: “Chưng cho đẹp chớ ăn là chết liền”.

Hình ảnh cây quả dư thừa

Hình ảnh cây quả dư thừa

Trái dư bầy mâm ngũ quả

Trái dư bầy mâm ngũ quả

Về tên gọi của cây dư

tại Việt Nam, cây dư được để mắt tới trước tiên từ các tỉnh miền Tây mặc dù cây này cũng được phát hiện ở Đà Lạt và một vài tỉnh phía Bắc như Cao Bằng, Tuyên Quang, Lạng Sơn, Phú Thọ… Sau đó, cây và trái của nó được chủ yếu ra nhiều vùng khác để làm đồ chưng Tết vì dễ bảo quản và vận chuyển.

Cây dư: Ở miền Tây, cây dư, trái dư đã không còn xa lạ bởi Tết nào người ta cũng bày bán khắp các chợ hoặc trao tặng cho nhau để trang trí. Cây có tên là dư là vì trái của nó có các múi thịt dư ra và chữ dư cũng gắn liền với quan niệm dư dả, giàu sang (nên mọi người thích gọi tên này). ngoài ra, cũng có người gọi nó là trái dư thừa nhưng tên này ít sử dụng hơn.

Cà độc dược: Trước đây, ở Cần Thơ có người gọi cây dư là cà độc dược vì lá của nó giống như lá cà và quả thì có độc. Tuy nhiên, thân và lá cây dư đều có gai tua tủa. Vài tháng trước, trong sân nhà tôi cũng mọc vài cây dư nhưng hễ đi ngang qua, sơ suất là sẽ bị gai nó đâm (rất đau) nên tôi đã chặt bỏ.

Cà trời, cà vú, đào tiên: Theo các tác giả công trình thảo dược và động vật làm thuốc tại Việt Nam, tập 1, trang 305 thì cây dư còn được gọi là cây cà vú (vì trái dư có hình như núm vú) hay cà trời, đào tiên… (3). Ngoài ra, ở một vài nơi, người ta còn gọi trái dư là cà vú dê, cà đầu bò… hay nipplefruit (quả hình vú) (7).

Cà ngũ giác: Ở Trung Quốc, cây dư được gọi là “ngũ giác cà” (cà năm góc) vì trái của nó có năm góc thịt dư ra.

Bổ đôi Quả dư thừa

Bổ đôi Quả dư thừa

Độc tính của trái dư (quả dư thừa)

Cây dư có danh pháp khoa học là Solanum mammosum, thuộc họ Cà: Solanaceae (1). Về độc tính của trái dư, có thể kể ra một vài nhìn nhận như:

  • Theo trang baike.baidu.com thì trái dư (tức ngũ giác cà) có độc tính (2).
  • Theo công trình thảo dược và động vật làm thuốc tại Việt Nam, tập 1 thì trái dư có vị đắng và có độc (3).
  • Theo trang wikipedia, trái dư chứa nhiều chất độc khác nhau có thể gây ảo giác và liệt cơ (1).
  • Theo trang m.soha.vn, trái dư có độc và nếu ăn phải sẽ gây nên các biểu hiện như: chóng mặt, mắc ói, co giật, hôn mê sâu… và tử vong (6).

Tham khảo: Cà độc dược – Bí kíp chữa trị hen phế quản, đau thần kinh tọa cực hay

Trái dư (quả dư thừa) đã được sử dụng làm thuốc gì?

tại Việt Nam, trái dư được xem là một trong các loại có độc, gây nguy hiểm chết người và được cảnh báo trên các phương tiện thông tin đại chúng.

Tuy nhiên, theo y học cổ truyền, toàn cây dư cũng có thể sử dụng làm thuốc bôi ngoài da để sát khuẩn (sử dụng tươi hoặc khô). ngoài ra, trái dư cũng được sử dụng như chất gây ngủ nhưng sử dụng với liều rất thấp và cũng ít khi sử dụng (vì kiêng dè độc tính của nó) (3).

Ở Trung Quốc, trái dư cũng được sử dụng làm thuốc nhưng chỉ sử dụng ngoài da. Theo trang baike.baidu.com, trái dư có độc nhưng có thể sử dụng ngoài da trong các trường hợp như: giảm đau, tiêu viêm, tan máu bầm, viêm hạch bạch huyết và mọc mụn ở nách. cách sử dụng: lấy trái dư xẻ làm hai, hơ trên lửa cho ấm nóng rồi đắp lên da (2) (4).

Bên cạnh trái thì cả cây dư còn được sử dụng chữa trị tràng nhạc và đau vùng tâm vị. Tuy nhiên, người ta cũng ít sử dụng các bài thuốc này mà chỉ sử dụng dịch chiết (toàn cây dư) như một chất độc để diệt côn trùng và các động vật thân mềm (3).

Nguồn tham khảo

  1. Solanum mammosum, https://vi.wikipedia.org/wiki/Solanum_mammosum, ngày truy cập: 07/ 10/ 2019
  2. 五角茄, https://baike.baidu.com/item/五角茄, ngày truy cập: 07/ 10/ 2019.
  3. Nhiều tác giả, thảo dược và động vật làm thuốc tại Việt Nam, tập 1, NXB Khoa học và kỹ thuật, Hà Nội, 2004, trang 305.
  4. 五角茄, https://zhongyibaike.com/wiki/五角茄, ngày truy cập: 07/ 10/ 2019.
  5. Solanum mammosum, https://en.wikipedia.org/wiki/Solanum_mammosum, ngày truy cập: 07/ 10/ 2019.
  6. Loại quả có chất độc dẫn tới chết người được mua bày mâm ngũ quả ngày Tết, https://m.soha.vn/loai-qua-co-doc-to-dan-den-chet-nguoi-duoc-mua-bay-mam-ngu-qua-ngay-tet-20180209081051459.htm, ngày truy cập: 07/ 10/ 2019.
  7. Characterization of Tomato bushy stunt virus newly isolated from nipplefruit (Solanum mammosum) in Japan, https://link.springer.com/article/10.1007/s10327-004-0163-2, ngày truy cập: 07/ 10/ 2019.





Source link

Post Author: UVbH5Xr8ZW